 | |
"Een masker met een tong"
auteur : Marcel Orie (foto)
uitgever : Verschijnsel
338 blz., € 16, 95
www.verschijnsel.com
|
|
De hierna volgende bespreking werd geschreven voordat mij bekend werd dat NBD/Biblion het boek onbesproken terugstuurde naar de uitgever.
Het eerste boek van een literair talent, zeer actief in de wereld van de SF&Fantasy, en misschien nog wel méér gewaardeerd in literaire kringen, winnaar van de HC-Trofee Schrijfwedstrijd 2008, het debuut van zo'n auteur wordt zomaar genegeerd.....
Ik ben verbijsterd.
"Een masker met een tong " is een indrukwekkend, kleurrijk, onderhoudend en intrigerend boek.
Het is ook een boek dat een beetje irriteert, omdat ik niet doorzie wat ik heb gelezen, niet begrijp wat ik aanvoel. "Masker met een tong" is ook een heel poëtisch boek.
De superlatieven, dat is de verdienste van de schrijver; het onbegrip mag geheel op mijn conto worden bijgeschreven, al vermoed ik dat er nog wel een paar lezers zijn waarvoor dat geldt.
De afzonderlijke verhalen, gebeurtenissen, beginnen op een intrigerend punt, een punt waarop er iets aan de hand is, en daardoor wordt de lezer meteen gegrepen. "De eetstokjes glijden uit mijn schokkende vingers. Ik veeg het lage tafeltje met de schaaltjes en kommetjes om en smeer de kleverige inhoud over de rieten matten wanneer ik als een krab zijdelings naar de schuifdeur kruip."
En: "Ik ben niet groter dan een jongen. En helemaal van hout." En: "Hanze trok al dagen voort en de mist was zo dicht dat hij niet verder voor zich uit kon zien dan een pas of tien."
En: "Een wiegende staart zonder kat? U ziet me niet, maar ik ben er wel."
Beginzinnen van de eerste vier verhalen. In een soepele, directe stijl zet Orie vaak bizarre situaties overtuigend en heel beeldend neer, en vervolgens componeert hij het verhaal zodanig dat het in beweging blijft.
Het blijft mysterieus, soms op humoristische, luchtige toon, want al wordt er concreet gehandeld en is er volop actie, de vragen van de lezer worden maar gedeeltelijk beantwoord, of de antwoorden roepen weer nieuwe vragen op.
Neem het eerste verhaal, "Het hoofdstuk Midori", dat zich afspeelt in het Tokyo van 2012.
Een oude man is vergiftigd en sterft, maar een entiteit in die man springt over naar de jonge vrouw Midori, die de stervende man te hulp komt, en neemt haar over.
Op de entiteit wordt jacht gemaakt door een tegenstander die uiteindelijk niet alleen machtig is in economische, menselijke zin, maar die net als de entiteit ook over bovennatuurlijke krachten beschikt. Een soort van Highlanders, maar dan anders. Machten die boven de mensen staan en een strijd voeren die al lang gaande is.
Aan het eind duikt de Pan genaamde tegenstrever op, in de gedaante van een klein, kaal geschoren Japans jongetje.
De entiteit verliest en ligt opnieuw te sterven. "Alles glipt me door de vingers. Alles is voor niets geweest. Dan, uit het niets, hoor ik het tikken van naaldhakken op de straat en ik weet weer wat hoop is."
Einde verhaal, of nee, einde eerste hoofdstuk, want de flaptekst heeft ons verteld dat het een roman is.
Wie is die machtige entiteit? Wie is Pan?
Het tweede verhaal of hoofdstuk, " Cagliostro's Groot Poppentheater", geeft daar geen antwoord op, in ieder geval niet direct.
Wederwaardigheden van enkele houten marionetten in het Londen van 1888.
Hun schepper Cagliostro komt alleen maar voor in de gedachten en verhalen van de poppen, maar het is duidelijk dat hij een machtig wezen is; een magiër, een schepper, misschien god zelf wel.
Is hij de entiteit die door Pan werd opgejaagd?
Ze ontmoeten elkaar in het negende, het op één na laatste verhaal, hoofdstuk "Pan eet eieren", dat zich in het Japan van 1930 afspeelt.
Daartussen is de lezer achtereenvolgens al ergens lang geleden geweest en in 1947, 1898, 2026, 1986 en 1890, om in het laatste verhaal of hoofdstuk te eindigen in 2021.
Cagliostro en Pan zijn een aantal keren opgedoken, maar vaker nog duikt de Cyperse Kater uit het tweede verhaal op, soms in onzichtbare vorm ("U ziet me niet, maar ik ben er wel. Ik zal uw gids zijn. Laat me tegen u praten.") en in het laatste verhaal is hij degene aan wie die cyborg (de elektronische marionet) zijn bekentenis aflegt. Is hij de entiteit uit "Het hoofdstuk Midori"?
Of is het een van de andere personages die opduiken?
Waarom wordt er heen en weer door de tijd gegaan?
Ik krijg de stukken van deze roman niet aan elkaar, maar op een lichte irritatie achteraf na, maakt dat niet eens zoveel uit.
Dat komt omdat de verhalen zo helder zijn neergezet, dat ze, ondanks de open einden, allemaal als afzonderlijke vertellingen zijn te genieten.
Ook wanneer je de verhalen eerder al in tijdschriften hebt gelezen, ook wanneer je ze daarna afzonderlijk weer tegenkomt, zoals "Pan eet eieren", dat na de publicatie van de verhalenbundel verscheen in het literaire tijdschrift "Ballustrada".
Het is niet voor niets dat Marcel Orie werd genomineerd voor de Brandende Pen 2009, de literaire prijs voor het beste Nederlandse korte verhaal van het literaire tijdschrift Lava, en dat hij winnaar was van de HC-Trofee Schrijfwedstrijd 2008 , van de SLAU (Stichting Literaire Activiteiten Utrecht).
Deze literaire vaardigheid combineert Orie met de gedegen genrekennis die hij heeft opgebouwd als redacteur van Holland SF en WonderWaan, en de verhalen die hij diverse genretijdschriften publiceerde.
Verhalen waarin beelden uit de genreliteratuur samensmelten met de algemeen menselijke klassieke thema's tot fantastische Literatuur, met hoofdletter.
Een boek voor iedere lezer, een boek om te lezen en te herlezen.
De volgende keer lees ik ze in de chronologie van de verhalen.
Paul van Leeuwenkamp
|
|
| |
