Ontslagen worden of zelf ontslag nemen: wat zijn mijn rechten?

Voor een werknemer ontslagen kan worden, moet er uiteraard een arbeidsovereenkomst aanwezig zijn. Zo’n overeenkomst is voor onbepaalde of bepaalde tijd. In het geval van bepaalde tijd zal de werknemer ‘ontslagen’ worden na afloop van de afgesproken termijn en daarmee het contract. Bij een overeenkomst voor onbepaalde tijd zit er geen einddatum aan het contract. Een vaste arbeidsovereenkomst kan alleen beëindigd worden door de werkgever of de werknemer. Een werkgever mag werknemers alleen onder bepaalde voorwaarden ontslaan, maar een werknemer mag in bijna alle gevallen zelf ontslag nemen. Er is daarnaast ook een zogenaamd ontslag met wederzijds goedvinden. Bij deze variant vindt de beëindiging van de arbeidsovereenkomst in overleg tussen werkgever en werknemer plaats. Er worden dan afspraken gemaakt over de afhandeling van het ontslag, die schriftelijk vastgelegd worden. Waar heb je precies recht op na ontslag?

De transitievergoeding

Werknemers voor bepaalde en onbepaalde tijd hebben recht op een vergoeding, mits het initiatief van het ontslag bij de werkgever ligt. Dit bedrag wordt ook wel een transitievergoeding genoemd. Het wordt niet uitgekeerd aan mensen die zelf ontslag nemen. Een uitzondering hierop is dat mensen zelf ontslag nemen vanwege ernstig verwijtbare handelingen of nalatig gedrag van de werkgever. Dan heeft iemand met ontslag op eigen initiatief wel recht op transitievergoeding. Over deze vergoeding moet net als over normaal loonbelasting betaald worden. Deze vergoeding kan gebruikt worden voor begeleiding of scholing tijdens de overstap naar een andere functie bij een andere werkgever, maar dit is niet verplicht. De werkgever mag kosten in mindering brengen op het transitiebedrag als er bijvoorbeeld kosten gemaakt zijn om brede inzetbaarheid buiten het eigen bedrijf te bevorderen of om inzetbaarheid in een andere functie binnen hetzelfde bedrijf te bevorderen. Met deze kostenmindering moet ingestemd worden, tenzij het al vastgelegd staat in de collectieve arbeidsovereenkomst. Over de hoogte van de kosten moet de werkgever de werknemer wel op de hoogte stellen. Er is ook de mogelijkheid tot ontslag via de kantonrechter, die daarbij de proceduretijd in mindering brengt op de opzegtermijn. In het geval van een combinatie van ontslaggronden kan de kantonrechter ervoor kiezen om de werknemer een extra vergoeding toe te kennen. Deze extra vergoeding heeft een maximum van 50% van de transitievergoeding. Tot slot is er altijd nog de mogelijkheid om tegen de uitspraak van de kantonrechter in hoger beroep en cassatie te gaan.

De WW-uitkering

Mensen die ervoor kiezen zelf ontslag te nemen hebben geen recht op een uitkering via de werkloosheidswet, omdat hij of zij zelf verantwoordelijk is voor de werkloosheid. Deze regel kent wel een aantal uitzondering, namelijk 1) wanneer de werknemer ziek is; of 2) wanneer de partner verhuist. In het eerste geval zal een arts van het UWV beoordelen of de ziekte een goede reden voor het ontslag is. Wanneer mensen zelf ontslag nemen, hebben zij wel recht op een uitkering:

  • Wanneer een arts geadviseerd heeft ontslag te nemen;
  • De arts van het UWV vindt dat het vanwege de psychische toestand niet te verwijten is dat er ontslag genomen is;
  • De arts van het UWV beoordeelt dat het schadelijk zou zijn om te blijven werken.

In het tweede geval moet de verhuizing veroorzaakt zijn door een reorganisatie of promotie van de partner, een verhuizing van het bedrijf van de partner of vanwege een nieuwe baan van de partner na een periode van werkloosheid. Daarnaast zijn de voorwaarden een eigen totale reistijd van meer dan drie uur en dat er doorgewerkt moet worden in de oude baan tot zo kort mogelijk voor de verhuizing. Meer informatie is te vinden op de website van Juridisch Platform.